Specjalna misja "Freston"

Obelisk z kamienia, na którym umieszczona jest pamiątkowa płyta z napisem, w tle widać las

Był 26 grudnia 1944 r. Złe warunki pogodowe i słaba widoczność spowodowały, iż była to już czwarta próba zrzutu członków specjalnej misji "Freston" na teren okupowanej Polski.

Kilka minut po godzinie 21.00 pięciu spadochroniarzy, którzy wystartowali w samolocie Liberator B-24 z bazy pod Brindisi we Włoszech, wylądowało na placówce odbiorczej "Ogórek" w Bystrzanowicach, niedaleko Janowa (okolice Złotego Potoku).

Samolot Consolidated Liberator Mark I, AL578 „Marco Polo", z 45. Grupy Transportowej Atlantyku, ładowany na lot transatlantycki promem powrotnym z Dorval, Montreal, Kanada.
Dowództwo Transportowe Krolewskich Sił Powietrznych, 1943-1945.
źródło: https://www.iwm.org.uk

‍

‍


Członkami misji byli: dowódca płk Duane Hudson, ps. Bill, z SOE (brytyjski Zarząd Operacji Specjalnych), zastępca dowódcy mjr Peter Sooly-Flood z MI-6, mjr Peter Kemp, st. sierż. Donald Galbraith z Królewskiego Korpusu Łączności.

Płk Duane Hudson, ps. Bill, z SOE (brytyjski Zarząd Operacji Specjalnych).
źródło: https://leopoldokulickilegungenkomendant.blogspot.com/2011/10/gen-okulicki-i-misja-special-operations.html

‍

‍

Wśród członków misji był także Polak - cichociemny kpt. Antoni Pospieszalski, ps. Łuk, występujący pod nazwiskiem swojej żony jako Capt. Anthony Currie, oficer łącznikowy, tłumacz i radiotelegrafista, instruktor z ośrodka szkoleniowego cichociemnych w Audley End niedaleko Cambridge.

Kpt. Antoni Pospieszalski, członek brytyjskiej misji Freston występujący jako Anthony Currie.
źródło: Archiwum Fotograficzne Stefana Bałuka – Narodowe Archiwum Cyfrowe / National Digital Archives (Poland)

‍

‍

‍

Zobacz te miejsca

Na pierwszym planie znajduje się znak oznaczający Miejsce Pamięci Narodowej z charakterystycznym symbolem dwóch mieczy i płomienia. W tle, poza ostrością, widoczny jest murowany pomnik z tablicą pamiątkową poświęconą żołnierzom Armii Krajowej.
Kobiele Wielkie

Pomnik ku czci kpr. Janusza NN „Newady” w Katarzynowie

Zabytki, kultura, sztuka

Kościół par. pw. św. Marcina w Kobielach Wielkich

Zabytki, kultura, sztuka

Szeroki widok na ruiny dworu Tymowskich w Kobielach Wielkich. Budynek z uszkodzonym dachem i pustymi oknami otaczają drzewa oraz wysoka trawa.
Kobiele Wielkie

Ruiny dworu rodziny Tymowskich w Kobielach Wielkich i dawny park dworski.

Zabytki, kultura, sztuka

Misja miała na celu rozeznanie przez wysłanników rządu brytyjskiego sił i możliwości Armii Krajowej, określenie jej potrzeb oraz pełnienie funkcji łącznikowej pomiędzy Komendą Główną Armii Krajowej a dowództwem wojsk radzieckich. Po zrzucie misja została przejęta przez dowództwo obwodu AK Częstochowa, w tym szefa Referatu Zrzutów Inspektoratu Częstochowa AK por. Franciszka Makucha, ps. Roman. 29 grudnia przedostali się oni pod opieką wydzielonego oddziału AK w okolice Radomska, gdzie przejął ich por. Szymon Zaremba, ps. Jerzy z obwodu AK Radomsko.

W Katarzynowie koło Kobiel Wielkich doszło do ataku wojsk niemieckich na spędzających noc sylwestrową w miejscowym folwarku uczestników misji i zabezpieczających ich polskich żołnierzy. Podczas obrony zginął obsługujący rkm kapral Janusz Urbanowicz, ps. Newada. Pozostałym udało się ewakuować.

‍

Fragment mapy WIG (Wojskowy Instytut Geograficzny) z 1937 r. z zaznaczonym miejscem spotkania uczestników specjalnej misji„Freston” w folwarku Katarzynowie koło Kobiel Wielkich.
Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000, arkusz mapy P44-S29-H DMENIN
źródło: Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego 1919 - 1939, http://polski.mapywig.org

‍

Zobacz te miejsca

Na pierwszym planie znajduje się znak oznaczający Miejsce Pamięci Narodowej z charakterystycznym symbolem dwóch mieczy i płomienia. W tle, poza ostrością, widoczny jest murowany pomnik z tablicą pamiątkową poświęconą żołnierzom Armii Krajowej.
Kobiele Wielkie

Pomnik ku czci kpr. Janusza NN „Newady” w Katarzynowie

Zabytki, kultura, sztuka

Szeroki widok na ruiny dworu Tymowskich w Kobielach Wielkich. Budynek z uszkodzonym dachem i pustymi oknami otaczają drzewa oraz wysoka trawa.
Kobiele Wielkie

Ruiny dworu rodziny Tymowskich w Kobielach Wielkich i dawny park dworski.

Zabytki, kultura, sztuka

Kościół par. pw. św. Marcina w Kobielach Wielkich

Zabytki, kultura, sztuka

Pomnik upamiętniający miejsce zestrzelenia polskiego samolotu PZL P.23 Karaś we wrześniu 1939 roku. Kamienna tablica otoczona jest kwiatami i zniczami, a w tle widoczne są zaśnieżone pola oraz linia drzew.
Kobiele Wielkie

Tablica pamięci plut. pchor. Mieczysława Mazura w Karsach

Zabytki, kultura, sztuka

W dniu 3 stycznia 1945 r. w leśniczówce Zacisze koło Odrowąża (gmina Wielgomłyny) doszło do spotkania dowódcy AK gen. Leopolda Okulickiego, ps. Niedźwiadek, z uczestnikami specjalnej misji „Freston”.
‍

‍

‍Fragment mapy WIG (Wojskowy Instytut Geograficzny) z 1937 r. z zaznaczonym miejscem spotkania uczestników specjalnej misji„Freston” w folwarku Katarzynowie koło Kobiel Wielkich.
Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000, arkusz mapy P44-S29-H DMENIN
źródło: Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego 1919 - 1939, http://polski.mapywig.org

‍


W połowie stycznia 1945 r. członkowie misji dostali rozkaz z Londynu, że mają ujawnić się w najbliższym sowieckim dowództwie. Doszło do tego 16 stycznia. Następnie zostali aresztowani przez NKWD. Przebywali w kilku więzieniach, w tym w Częstochowie, po czym zostali wywiezieni do Kijowa, a następnie Moskwy. Do Londynu, po wielu trudnościach, udało im się wrócić przez Bliski Wschód 21 lutego 1945 r.

Leśniczówka Zacisze koło Odrowąża już nie istnieje. W miejscu, gdzie doszło do spotkania z gen. Leopolda Okulickiego, ps. Niedźwiadek z uczestnikami specjalnej misji „Freston”, postawiony został obelisk z tablicą upamiętniającą to wydarzenie.

‍

‍

Raport z misji złożony przez jej dowódcę, pułkownika Hudsona, premierowi Wielkiej Brytanii nie został w żaden sposób wykorzystany w dyplomacji brytyjskiej wobec sprawy polskiej. Według historyków misja była spóźniona przynajmniej o pół roku.

Losy powojennej Polski już wkrótce zostały przypieczętowane podczas konferencji jałtańskiej.

‍

Zobacz te miejsca

Frontowa elewacja dworu w Żytnie zimą. Przed budynkiem z kolumnowym portykiem znajduje się maszt z polską flagą oraz zaśnieżony ogród.
Żytno

Dwór i park dworski w Żytnie

Zabytki, kultura, sztuka

Frontowa fasada kościoła w Żytnie z dwiema wieżami, głównym wejściem oraz figurą Matki Bożej przed świątynią.
Żytno

Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Żytnie

Zabytki, kultura, sztuka

Frontowa elewacja drewnianego kościoła w Niedośpielinie. Do wejścia prowadzi aleja otoczona starymi drzewami.
Wielgomłyny

Kościół pw. św. św. Katarzyny i Wojciecha w Niedośpielinie wraz z dzwonnicą

Zabytki, kultura, sztuka

Ciekawy opis misji specjalnej "Freston" można znaleźć na stronie poświęconej gen. Leopoldowi Okulickiemu.
Wydarzenia te zostały również opisane w formie komiksu "Operacja „Freston”. Spóźniona aliancka misja", który pobrać można na stronie Instytutu Pamięci Narodowej.

Zobacz także

Specjalna misja "Freston"

Był 26 grudnia 1944 r. Złe warunki pogodowe i słaba widoczność spowodowały, iż była to już czwarta próba zrzutu członków specjalnej misji "Freston" na teren okupowanej Polski.

Od uśmiechu do rzeźby

Większość życia Józefa Wojsznisa to precyzja, detale i praca wymagająca niezwykłej cierpliwości. Z wykształcenia jest protetykiem stomatologicznym. Kiedy jednak odłożył zawodowe narzędzia, sięgnął po inne – i zaczął tworzyć. Z kawałków drewna wydobywa kształty, postacie i historie.